Po miesiącach konserwacji, w grudniu 2025 roku, do klasztoru wrócił średniowieczny rękopis. Jest to Antyfonarz (rkps 15), księga liturgiczna, która została ukończona w 1468 roku przez ojca Macieja. Jak informuje zapis umieszczony na pierwszej karcie kodeksu, jest to druga część antyfonarza, rozpoczynająca się od liturgii Wielkiej Soboty. Rękopis obejmuje zatem letnią część de tempore, ale również de sanctis.
Antyfonarz powstał najprawdopodobniej w Krakowie. Brak jednoznacznego zapisu proweniencyjnego, który bezpośrednio wskazywałby na konkretny klasztor, jednak w drugiej połowie XV wieku głównymi ośrodkami karmelitów w czesko-polskiej prowincji były Kraków i Poznań. Kraków pełnił funkcję centrum edukacyjnego, natomiast Poznań – administracyjnego.
Jako dowód przechowywania tego kodeksu w Krakowie może zaświadczyć zapisana około XVII wieku wyklejka dolnej okładziny, na której umieszczono trzy teksty pieśni wraz z nutami. Są to pieśni: [Himnus] de Sancto Stanislao (Gaude Mater), De Sancto Venceslao oraz De Visitatione Beatae Mariae. Dwie pierwsze pieśni poświęcone są patronom katedry krakowskiej, ostatnia – przy której zanotowano jedynie tytuł i zapis muzyczny, poświęcona jest wezwaniu kościoła karmelitów na Piasku.
Wiadomo, że co najmniej od początku XIX wieku rękopis był przechowywany we Lwowie, o czym świadczą zachowane na nim pieczęcie tamtejszego klasztoru karmelitów. Przypuszczalnie trafił on do Lwowa już na początku XVII wieku, w okresie fundacji tamtejszego konwentu.
Twórcą rękopisu był ojciec Maciej, jednak w źródłach dotyczących historii zakonu karmelitów w czesko-polskiej prowincji z tego okresu pojawia się kilku zakonników o tym imieniu, co utrudnia jednoznaczną identyfikację autora.
Jednym z nich był ojciec Maciej z czeskiego Tachova, który po utworzeniu samodzielnej prowincji w 1462 roku został skierowany na studia do Polski. W 1463 roku figuruje on w aktach jako kapłan i student pierwszego studium prowincji w Krakowie. W 1475 roku o. Maciej o nazwisku Sperner został przeorem w Tachovie. Ze względu na liczne pełnione przez niego funkcje zakonne – m.in. czterokrotny wybór na definitora (członka zarządu prowincji), wieloletnie przeorstwa (21 lat w Tachovie, 9 lat w Strzegomiu, 2 lata w Pradze) oraz uzyskane wykształcenie, potwierdzone tytułem lektora świętej teologii – można przypuszczać, że był on tą samą osobą co o. Maciej z Tachova studiujący wcześniej w Krakowie. Postrzegano go jako przyszłego przedstawiciela elity intelektualnej i administracyjnej czeskiej części prowincji.
Drugim Maciejem działającym w tym czasie był o. Maciej Zeubarlik (Stemberlik / Seyberlick / Zeublich), który w latach 1463–1467 pełnił urząd przeora klasztoru krakowskiego, po czym został przeniesiony do Poznania i Bydgoszczy. Datowanie rękopisu na rok 1468 oraz jego domniemane powstanie w Krakowie rodzą w tym przypadku istotne wątpliwości i pozostawiają kwestię autorstwa otwartą.
Oprawa rękopisu ma charakter wtórny. Blok pergaminowy został przycięty na krawędziach, a przeprowadzone wówczas zabiegi introligatorskie najprawdopodobniej wiązały się z wykonaniem nowej oprawy. Deski użyte do jej sporządzenia pochodzą z wcześniejszej oprawy i zostały wykorzystane ponownie. Świadczą o tym zaślepione, starsze otwory po podłużnych paskach pergaminowych oraz wykonane specjalnie dla tego rękopisu nowe, okrągłe otwory przeznaczone pod zwięzy sznurowe. Deski zostały ponadto wzmocnione po obu stronach makulaturą pergaminową.
Antyfonarz znajdował się w bardzo złym stanie zachowania. Konstrukcja była niestabilna, z popękanymi nićmi i wypadającymi składkami oraz kartami. Pergamin był silnie zabrudzony, z grubymi nawarstwieniami czarnego brudu w fałdach oraz licznymi plamami z wosku, atramentu i zabrudzeniami nieustalonego pochodzenia. Na kilkunastu kartach występowały wżery atramentowe o różnym nasileniu – od przebijania barwnika na stronę rewersu po ubytki prowadzące do wypadania długich linijek tekstu.
Po przeprowadzeniu konserwacji rękopis został oczyszczony i wzmocniony. W celu ustabilizowania oraz zamknięcia pergaminowego bloku kodeksu podjęto decyzję o rekonstrukcji brakujących zapinek. Jako wzór wybrano zapinki z rękopisu z Biblioteki Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku (tzw. Brewiarz Włocławski), pochodzące z tego samego okresu, zastosowane jednak w nieco uproszczonej formie.
Rękopis został przeniesiony do muzeum klasztornego, gdzie będzie eksponowany przez okres trzech miesięcy.
