Dziedzictwo Karmelu – konserwacja dokumentów pergaminowych ze zbiorów OO. Karmelitów na Piasku w Krakowie.

Klasztor OO. Karmelitów na Piasku otrzymał w 2021 roku dofinansowanie na realizację prac konserwatorskich przy kolejnych zabytkach rękopiśmiennych ze zbiorów OO. Karmelitów na Piasku w Krakowie – dokumentów pergaminowych, wystawionych przez polskich królów, papieży, kardynałów i biskupów. To unikatowe materiały źródłowe do historii Polski i Krakowa. Sporządzane dla polskich klasztorów karmelitańskich, dokumentują dzieje Królewskiego Miasta, państwa i kościoła.

Realizacja prac konserwatorskich pozwoli zachować i zabezpieczyć unikatowe obiekty, a zaplanowana w ramach zadania zmiana sposobu przechowywania umożliwi ich bezpieczną ekspozycję. Po zakończeniu procesu konserwacji dokumenty będą eksponowane na wystawie stałej w Muzeum Klasztornym OO. Karmelitów na Piasku w Krakowie.

Zadanie dofinansowane ze środków Zadanie dofinansowane ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu

Prezentacja filmów o dokumentach po konserwacji.

Prezentujemy poniżej pięć filmów, jakie nagraliśmy w 2020 roku w celu popularyzacji naszego zbioru i ukazania wyników konserwacji 15 dokumentów pergaminowych.

W filmach znajdziecie Państwo podstawowe wiadomości na ich temat, a także zagadnienia dotyczące ich wytwarzania. Niezwykle interesujące są pokazy kaligrafii oparte o te dokument, które przygotował Grzegorz Barasiński z Krakowskiej Szkoły Kaligrafii.

1. Konsekracja kościoła w 1679 r.

2. Pierwsze dokumenty dla krakowskich karmelitów 1398-1401.

3. Filadelfie

4. Dokumenty królewski i miejskie

5. Dokumenty kościelne

Konserwację dokumentów dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Zakończenie konserwacji dokumentów. Etap 1 (2020)

Zakończono konserwację wybranych 15 dokumentów pergaminowych ze zbiorów Archiwum klasztoru karmelitów w Krakowie na Piasku. Przez kilka miesięcy dyplomy były pieczołowicie odnawiane przez p. Ewę Pietrzak. Po tych pracach zostały umieszczone w specjalnych pudłach introligatorskich, które nie tylko zabezpieczają dokumenty przed działaniem nieodpowiednich warunków, ale również pozwalają na bezpieczną ekspozycję.

Continue reading

Dokument konsekracji kościoła z 1679 roku

Prezentujemy pierwszy film promujący nasze odnowione dokumenty. Tak jak wcześniej sygnalizowaliśmy zamiast bezpośrednich spotkań proponujemy pięć filmów o naszych dokumentach. Będą pojawiać się na naszej stronie i na fanpage co kilka dni. Zapraszamy.

Dokument ponownej konsekracji kościoła powstał w 1679 roku. Ukazuje stan odbudowy kościoła i zmiany dokonane po ruinie potopu szwedzkiego. Wymienia ołtarze poświęcone przez bpa Mikołaja Oborskiego.

Konserwacja dokumentu pergaminowego została przeprowadzona przez p. Ewę Pietrzak. Dyplom był bardzo trudny do ekspozycji ze względu na duże odkształcenie pergaminu. Po konserwacji został umieszczony w specjalnym pudle ułatwiającym jego przechowywanie i ekspozycję.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych”

Dziedzictwo Karmelu – konserwacja dokumentów pergaminowych ze zbiorów OO. Karmelitów na Piasku w Krakowie.

Celem projektu jest pełna konserwacja 15 najcenniejszych zabytków rękopiśmiennych (XIV – XVII w.) ze zbiorów OO. Karmelitów na Piasku. Te wyjątkowe dokumenty pergaminowe, stanowiące źródła do historii karmelitów, a także Krakowa i Polski, powstały w latach 1398-1679. Sporządzone zostały dla polskich klasztorów karmelitańskich i są świadectwem ponad 600-letniej obecności karmelitów w Polsce.

Realizacja prac konserwatorskich pozwoli zachować i zabezpieczyć unikatowe obiekty, a zaplanowana zmiana sposobu przechowywania umożliwi ich bezpieczną ekspozycję. Po zakończeniu procesu konserwacji dokumenty zostaną ukazane w kilku filmach poświęconych ich treści, oddziaływaniu, a także formie przygotowania. Docelowo eksponowane będą na wystawie stałej w muzeum klasztornym OO. Karmelitów na Piasku w Krakowie.

Konserwację dokumentów dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.

Konserwacja dokumentów

Konserwacja dokumentów zakonnych

Zakończono konserwację dokumentów z archiwum klasztoru karmelitów na Piasku.

Projekt zakładał wykonanie pełnej konserwacji dokumentów papierowych zachowanych w zbiorach Archiwum Klasztoru Karmelitów w Krakowie. Wybrano około 12 dokumentów, które z powodu zarażenia mikrobiologicznego (grzyb) zostały w czasie porządkowania archiwum (przed ponad 20 laty) odseparowane od reszty kolekcji i do dzisiaj nie włączone do katalogu.

Są to luźne dokumenty papierowe o różnej proweniencji. W większości dokumenty pochodzą z XVIII wieku, jedynie kilka wychodzi poza ten czas tj. 1691, czy 1827. Treść dokumentów dotyczy zazwyczaj spraw dwóch klasztorów karmelitów w Krakowie – na Piasku i przy kościele św. Tomasza, a także klasztoru lwowskiego. Akta te są niezwykle ważne dla badań nad zapleczem gospodarczym karmelitów krakowskich, ukazują zakres posiadłości, system dzierżawy i czynszów, wskazują na kształt niektórych budynków, jak młyn, kamienice czy zabudowania służebne (np. pralnia) poprzez dokładne opisy oddawanych w dzierżawę czy otrzymywanych testamentem zabudowań.

Dzięki nim dowiadujemy się na przykład o posesji umiejscowionej w okolicach tyłów obecnej narożnej kamienicy Karmelickiej i Garbarskiej. Leżała ona nad kanałem Rudawy (Młynówki). Dom, który tam wybudowali karmelici w 1750 roku służył jako pralnia. Na młynówce zbudowano kasztynę – specjalne grodzenie do płukania, a w pomieszczeniach stały kotły „do warzenia chust”. W 1765 roku karmelici ułatwiając rozpoczęcie działalności pralni zwolnili nowego dzierżawcę na rok z czynszu w zamian za pranie rzeczy klasztornych, dodając przy tym pieniądze na mydło i krochmal.

Wśród dokumentów częste są dzierżawy ogrodów należących do karmelitów w jego najbliższej okolicy. Większość dzierżawców nie umiejąc pisać stawiała jako znak trzy krzyżyki. W zbiorze odnowionych materiałów znalazł się również dokument regulujący podatki za sprowadzanie wina z klasztornych winnic na Węgrzech w 1765 roku.

Z konserwacji wrócił także zbiór dokumentów urzędowych w jęz. rosyjskim dotyczących klasztoru w Oborach zawierających zestawienie dóbr klasztornych w roku 1869. To jeden z nielicznych dokumentów zachowanych z tego klasztoru, który jako jedyny klasztor karmelitański nie uległ kasatom w zaborze rosyjskim.

Stan zachowania dokumentów przed konserwacją zagrażał nieodwracalnym zniszczeniem i uniemożliwiał przeprowadzenie prac badawczych. Ich konserwacja oczyściła z zabrudzeń, wzmocniła strukturę papieru i zabezpieczyła kruche fragmenty tekstu przed utratą. Cały plik umieszczono w specjalnie przygotowanym pudle. Po konserwacji obiekty będą udostępniane badaczom różnych specjalności (historykom, archiwistom, religioznawcom, historykom sztuki itd.) w Bibliotece i Archiwum Klasztoru Karmelitów w Krakowie oraz wprowadzone do obiegu naukowego. Poddane konserwacji obiekty będą również prezentowane podczas lekcji biblioteczno-archiwalnych i pokazów dla młodzieży szkolnej i studentów, które regularnie odbywają się w Klasztorze Karmelitów w Krakowie, a także podczas wystaw czasowych w muzeum klasztornym.

Konserwacja została zrealizowana w pracowni p. Ewy Pietrzak na podstawie projektu Pełna konserwacja zespołu dokumentów z zasobu Klasztoru Karmelitów w Krakowie (z lat 1691-1869). Zadanie to zostało sfinansowane w 89,55% ze środków publicznych w ramach konkursu Wspieranie działań archiwalnych 2019, organizowanego przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych oraz ze środków klasztoru karmelitów.

Klasztor karmelitów stara się o kolejne dofinansowania na konserwacje swych bogatych zbiorów. Obecnie złożony został projekt zakładający odnowienie i zabezpieczenie 21 dokumentów pergaminowych z lat 1398-1679.